2022 жылғы Қаңтар оқиғасы кезінде Алматы қаласында интернет пен мобильді байланыс жұмысына шектеу қойылған болатын. Осыған байланысты қала тұрғындарының бірі мұндай шараны тұтынушы құқықтарының бұзылуы деп есептеп, сотқа жүгінген. Бұл туралы Qandastar.kz сайты хабарлады.
Азамат байланыс қызметтерінің тоқтатылуына байланысты келтірілген шығынды өтеуді талап еткен. Алайда соттар оның талабын қанағаттандырудан бас тартып, шешімдерін «Байланыс туралы» заңның тиісті нормасына сүйене отырып түсіндірген.
Аталған нормаға сәйкес, кейінге қалдыруға болмайтын жағдайларда ұлттық қауіпсіздік органдары байланыс желілерінің жұмысын, байланыс қызметтерін және интернет-ресурстарға қолжетімділікті уақытша тоқтата алады. Мұндай шаралар ауыр және аса ауыр қылмыстардың алдын алу мақсатында қолданылады.
Сот шешімімен келіспеген азамат Конституциялық сотқа жүгініп, бұл норма Конституцияда кепілдік берілген сөз бостандығы, ақпарат алу және тарату құқығы, сондай-ақ сот арқылы қорғану құқығы секілді бірқатар нормаларға қайшы келеді деп мәлімдеген.
Конституциялық сот ақпарат алу және тарату құқығы абсолютті емес екенін атап өтті. Соттың түсіндіруінше, бұл құқық конституциялық құрылысты, қоғамдық тәртіпті, азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын, халықтың денсаулығы мен адамгершілік құндылықтарын қорғау мақсатында заңмен шектелуі мүмкін.
Сонымен қатар сот даулы нормада құқықтық нақтылықтың жеткіліксіз екенін көрсетті. Атап айтқанда, байланысқа шектеу енгізуге негіз болатын қауіптің нақты сипаты айқындалмаған, кейбір ұғымдар жалпылама түрде берілген және шектеудің уақытша екені нақты көрсетілмеген.
Сот ұлттық қауіпсіздік органдарының мұндай шешімдері кейіннен сот бақылауынан тыс қалмайтынын да атап өтті. Соттар байланысқа қойылған шектеулердің қажеттілігі мен негізділігін тексере алады.
Дегенмен Конституциялық сот анықталған кемшіліктерге қарамастан, интернет пен байланыс қызметтерін уақытша тоқтатуға мүмкіндік беретін норманы Конституцияға сәйкес деп таныды. Сонымен бірге заңнаманы нақтылау қажеттігіне назар аударды.