Танысына немесе туысына қарызға ақша беріп, оны уақытында қайтара алмай жүрген азаматтар берешекті сот арқылы өндіріп ала алады. Ол үшін қарызды растайтын дәлелдерді жинап, заңда белгіленген тәртіппен сотқа жүгіну қажет. Qandastar.kz сайты хабарлады.
Қазақстанда қарызды өндіріп алудың негізгі жолдарының бірі – сот бұйрығын шығару туралы арыз беру. Егер берешек даулы болса немесе борышкер қарызды мойындамаса, мәселе талап қою тәртібімен қаралуы мүмкін.
Қарызды өндіріп алу үшін қандай құжаттар қажет?
Ең алдымен, қарыздың берілгенін растайтын құжаттарды дайындау керек. Оларға қолхат, банк аударымының түбіртегі, сондай-ақ борышкердің қарызды мойындағанын көрсететін хат-хабарлар жатуы мүмкін.
Қолхатта қарыз беруші мен алушының аты-жөні, берілген ақша сомасы, қарыздың алынған күні және оны қайтару мерзімі көрсетілгені жөн. Борышкердің қолы да маңызды.
Қолхат болмаған жағдайда да қарызды өндіріп алу мүмкіндігі толығымен жоққа шығарылмайды. Алайда банк аударымдары мен мессенджердегі жазбалардың дәлелдік маңызы істің мән-жайына және олардың мазмұнына қарай бағаланады.
Сотқа қалай жүгінуге болады?
Егер қарызды растайтын құжаттар жеткілікті болып, заңда көзделген талаптар орындалса, сот бұйрығын шығару туралы арыз беруге болады. Бұл тәртіпте мәселе, әдетте, тараптарды сот отырысына шақырмай қаралады.
Ал қарыздың мөлшері, оны қайтару міндеті немесе ұсынылған дәлелдер бойынша дау туындаса, талап қою тәртібі қолданылуы мүмкін. Мұндай жағдайда сот тараптардың уәждері мен дәлелдерін қарайды.
Өтінішті «Сот кабинеті» ақпараттық жүйесі арқылы электронды түрде беруге болады. Ол үшін тиісті арыз түрін таңдап, қажетті құжаттарды тіркеу керек. Мемлекеттік баждың мөлшері талаптың сипатына және заңда белгіленген тәртіпке байланысты есептеледі.
Сот шешімінен кейін не істеу керек?
Сот актісі орындалуға жататын жағдайға жеткеннен кейін тиісті атқарушылық құжат негізінде мәжбүрлеп орындату рәсімі басталады. Ол үшін жеке сот орындаушысына немесе заңда көзделген жағдайда мемлекеттік сот орындаушысына жүгінуге болады.
Сот орындаушысы заң талаптарын сақтай отырып, борышкердің банк шоттарындағы ақшаға және мүлкіне қатысты шаралар қолдануы, сондай-ақ оның табысынан өндіріп алу жүргізуі мүмкін. Қазақстаннан шығуға уақытша шектеу қою да заңда белгіленген негіздер мен тәртіпке сәйкес жүзеге асырылады.
Атқарушылық іс жүргізуге байланысты шығындар мен сот орындаушысының ақысы заңнамада белгіленген тәртіппен есептеледі.
Қарызды қайтару мәселесінде ең маңыздысы – ақшаның берілгенін және борышкердің оны қайтару міндетін дәлелдей алатын құжаттарды сақтау. Дауды уақытында құқықтық жолмен шешу азаматтардың өз құқықтарын қорғауына мүмкіндік береді.