Пәтер жалдау кезінде жиі кездесетін даулардың бірі – жалға алынған баспанадағы жиһаз, тұрмыстық техника немесе өзге де мүлік бүлінген жағдайда шығынды кім өтейтіні. Заң бойынша, бұл мәселе мүліктің бүліну себебіне және жалгердің кінәсіне байланысты шешіледі, деп хабарлайды Qandastar.kz сайты.
Қазақстанда пәтерді жалға беру кезінде жалға алушы мен мүлік иесінің арасында түрлі келіспеушіліктер туындап жатады. Мәселен, жалгердің кесірінен диван бүлінсе немесе тұрмыстық техника сындырылса, келтірілген залалды өтеу міндеті туындауы мүмкін. Ал мүліктің табиғи тозуы немесе жалгерге байланысты емес себептерден істен шығуы үшін жалгер әрдайым жауапты бола бермейді.
Табиғи тозу мен мүлікті бүлдірудің айырмашылығы
Мүліктің қалыпты пайдаланудан тозуы мен оны бүлдіруді ажырата білу маңызды. Мысалы, уақыт өте келе тұсқағаздың түсі оңуы, жиһаздың ескіруі немесе тұрмыстық техниканың пайдалану мерзімі аяқталуына байланысты істен шығуы табиғи тозуға жатады.
Мұндай жағдайда жалгерден жөндеу шығынын талап етуге негіз бола бермейді.
Ал егер жалгер немесе оның қонақтары абайсыздық танытып, диванды бүлдірсе, терезені сындырса немесе техниканы дұрыс пайдаланбау салдарынан істен шығарса, келтірілген залалды өтеу міндеті туындауы мүмкін.
Жалгердің кінәсінен тыс жағдайларда кім жауап береді?
Кейде мүлік жалгердің әрекетінен емес, сыртқы жағдайлардың салдарынан бүлінеді. Мысалы, көршінің пәтерінен су кетіп, жиһаз жарамсыз болуы немесе электр желісіндегі ақаудан тұрмыстық техника істен шығуы мүмкін.
Мұндай жағдайда залалдың нақты себебі анықталуы керек. Егер оқиға жалгердің кінәсінен болмаса, оған шығынды автоматты түрде жүктеуге болмайды. Жауапты тарап залалдың туындау жағдайына және заң талаптарына сәйкес анықталады.
Мүлік бүлінген жағдайда не істеу керек?
Мамандар пәтерді жалға алу кезінде мүліктің бастапқы жағдайын фото және видеоға түсіріп, қабылдау-тапсыру актісін жасауды ұсынады. Құжатта жиһаздың, тұрмыстық техниканың және өзге де заттардың жағдайы көрсетілуі қажет.
Егер мүлік бүлінсе, тараптар алдымен залалдың себебі мен мөлшерін анықтап, өзара келісімге келгені жөн. Келісім болған жағдайда жөндеу шығынын өтеу немесе депозиттен тиісті соманы ұстап қалу мәселесі қарастырылуы мүмкін.
Ал тараптар ортақ шешімге келе алмаса, дау заңда белгіленген тәртіппен, соның ішінде сот арқылы шешіледі.
Ең бастысы – жалдау шартында екі тараптың міндеттері мен жауапкершілігін нақты көрсету. Бұл мүлік бүлінген жағдайда кімнің шығынды өтеуге міндетті екенін анықтауға және қажетсіз даулардың алдын алуға көмектеседі.