Қыстың басталуымен бірге елімізде жүрек-қан тамырлары ауруларының асқынуы айтарлықтай жиілейді, деп хабарлайды QANDASTAR ақпараттық агенттігі.
Кардиологтар бұл кезеңді «жүрек үшін ең ауыр маусым» деп атайды. Әсіресе 50 жастан асқан адамдар үшін қауіп бірнеше есе артады. Қазақстандағы медициналық ұйымдардың дерегінше, қыс айларында инфаркт пен инсульт жағдайлары жаз мезгілімен салыстырғанда 25–40%-ға дейін өседі.
Дәрігерлер мұны бірнеше себеппен байланыстырады. Біріншіден, суық ауа тамырларды күрт тарылтады. Адам сыртқа шыққанда ағза жылуды сақтау мақсатында қан тамырларын жиырып жібереді, ал бұл қан қысымының кенет көтерілуіне әкеледі. Гипертониясы бар адамдар үшін мұндай реакция жүрекке қосымша ауыртпалық түсіреді.
Екіншіден, қыста адамдар сұйықтықты аз ішетіндіктен қан қоюлана бастайды. Қою қан баяу қозғалады, бұл ұйыма түзілу қаупін арттырады. Тромб жүрекке немесе миға жеткен жағдайда инфаркт пен инсульт дамиды. Дәрігерлер қыста инсульт алған науқастардың басым бөлігінде қан қоюлану факторы маңызды рөл атқаратынын атап өтеді.
Үшінші себеп – қозғалыстың азаюы. Суық күндері көп адам үйде көп отырады, серуендеу мен дене белсенділігі төмендейді. Аз қимылдау қан айналымын баяулатады, аяқ-қолдағы тамырларды әлсіретеді, жүректің жұмысын қиындатады. Қыс басталғалы бері емханаларда аяқтағы ісіну, ентігу, жүрек соғысының жиілеуі туралы шағым көбейген.
Сонымен бірге, қысқы маусым созылмалы аурулардың асқынуымен ерекшеленеді. Гипертония, қант диабеті, артық салмақ, холестерин деңгейінің жоғары болуы – бұлардың бәрі қыста жиі өршитін факторлар. Ағза әлсірейді, иммунитет төмендейді, ал жүрекке түсетін қысым көбейеді.
Қазақстанда ауа райының секунд сайын құбылып тұруы да жағдайды ауырлатады. Бір күнде +3°C-тен -15°C-қа түсу немесе қайта жылып кету жүрек пен тамыр жүйесі үшін үлкен стресс. Бұл күрт өзгерістерге ағза бейімделе алмай қалады, нәтижесінде жүрек соғысы бұзылып, қысым ойнай бастайды.
Қыс мезгілінде стресс те артады. Күннің қысқаруы, күн сәулесінің аздығы, психологиялық шаршау – бәрі стресс гормондарының көбеюіне әсер етеді. Ал стресс жүрек пен мидың жұмысын тұрақсыз ететін маңызды фактор.
Дәрігерлер қыс бойы кеуде тұсының ауырсынуы, тыныстың тарылуы, аяқ-қолдың жансыздануы, бас айналу, сөйлеудің бұзылуы, қысымның жиі ауытқуы сияқты белгілерге ерекше назар аударуды сұрайды. Мұндай симптомдар бірнеше минуттан ұзаққа созылса, адам өзін жақсы сезінбей тұрса, дереу жедел жәрдем шақыру керек.
Мамандар алдын алу шараларын қазірден бастау қажет екенін айтады. Жылы киіну – ең қарапайым, бірақ маңызды қадам. Суықта жүрекке ең ауыр соққы кеуде мен арқа ашық қалған кезде тиеді. Сонымен қатар қысымды күн сайын бақылау, жеткілікті су ішу, күніне кем дегенде 20–30 минут серуендеу, қысқы маусымда дәрілерді үзбей қабылдау – бәрі жүрекке түсетін жүктемені азайтады. Темекі шегу суықта тамырларды екі есе тарылтатынын ескерсек, зиянды әдеттерден бас тарту қауіптің алдын алудың маңызды бөлігі.
Кардиологтар 50 жастан асқан адамдарға қыс мезгілінде профилактикалық тексеруден өтіп, холестерин деңгейін, қанның қоюлығын анықтап, ЭКГ жасатып тұруды ұсынады. Мамандардың айтуынша, қысқы қауіптің алдын алуға болатын жағдайлар көп, бастысы – белгілерді дер кезінде байқап, ағзаны суыққа асығыс салмау.
