Несие алу ма, әлде ақша жинау ма? Қайсысы тиімді? Бұл таңдау қаржылық болашағыңызға тікелей әсер етеді. Әсіресе, сөз қымбат мүлік – баспана немесе көлік туралы болғанда, шешім асығыс қабылданбауы тиіс. Zakon.kz мәліметіне сілтеме жасаған Qandastar.kz сайты хабарды жариялады.
Несие алуға болмайтын жағдайлар
Импульсивті сатып алу. Кенеттен туындаған қалаумен алынған зат көбіне қажетсіз болып шығады. Мысалы, қолданыстағы телефоныңыз дұрыс жұмыс істеп тұрса да, жаңасын алу немесе сән үшін интерьер бұйымдарын сатып алу – қаржылық жүктемені арттырады.
Тұрақсыз табыс. Жұмысыңыз уақытша немесе жалақы кешіктірілетін болса, ай сайынғы төлемдер қиындық туғызуы мүмкін.
Жоғары пайыздық мөлшерлеме. Тұтынушылық несиелерде пайыз көлемі қомақты болуы мүмкін, соның салдарынан алынған сома екі есеге дейін өсіп кетеді.
Жинақ жасамауға бейімділік. Кейбір адамдар ұзақ мерзімді үнемдеуге шыдамсыз келеді, бірақ бұл несие алуға себеп болмауы тиіс.
Қай кезде несие орынды?
Мамандардың пікірінше, несие тек нақты қажеттілік туындағанда тиімді. Егер ол маңызды мәселені шешсе, өзін ақтауы мүмкін. Мысалы:
- алғашқы баспананы ипотека арқылы сатып алу;
- табыс табуға қажет көлік немесе жұмысқа арналған техника алу.
Мұндай активтер уақыт өте өз құнын қайтаруы ықтимал.
Бөліп төлеудің ерекшелігі
Көптеген дүкендер пайызсыз бөліп төлеуді ұсынады. Егер табысыңыз тұрақты болса, бұл тиімді нұсқа болуы мүмкін. Дегенмен, мұнда да сақ болу қажет.
Артықшылықтары:
- затты бірден пайдалану мүмкіндігі;
- пайызсыз төлеу.
Кемшіліктері:
- кейде тауар бағасы жасырын түрде қымбаттайды;
- бірнеше бөліп төлеу жалпы қарыз жүктемесін арттырады;
- төлем кешіктірілсе, кредиттік тарих бұзылады.
Қаржы талдаушысы Расул Рысмамбетовтің айтуынша, бөліп төлеу нақты қажеттілікке ғана арналуы керек. Артық мүлік немесе кезекті гаджет үшін қарызға кіру дұрыс шешім емес.
Ақша жинау – қауіпсіз тәсіл
Ең сенімді жол – қажетті сомаға алдын ала қаражат жинау.
Артықшылықтары:
- пайыз бен комиссия жоқ;
- қарыз жүктемесі болмайды;
- сатып алудың шынайы қажеттілігін бағалауға мүмкіндік бар;
- бағаны салыстырып, тиімді ұсыныс табуға болады.
Кемшіліктері:
- уақыт қажет;
- инфляция мен валюта бағамының өзгеруі бағаға әсер етуі мүмкін;
- кейде шығынды шектеуге тура келеді.
Сарапшылардың пікірінше, Қазақстан экономикасы импортқа тәуелді болғандықтан, теңге бағамының өзгеруі тауар бағасына тікелей ықпал етеді. Сондықтан жинақта да тәуекел бар.
Дұрыс шешім қабылдау үшін:
- Заттың шын мәнінде қажет екенін анықтаңыз.
- Несиенің толық құнын есептеңіз.
- Ай сайынғы төлем табыстың 30%-ынан аспауын қадағалаңыз.
- Балама ұсыныстарды салыстырыңыз.
Қорытындылай келе, шешім жеке қаржылық жағдайға байланысты. Егер сатып алу шұғыл болмаса, жинақ жасау қауіпсізірек. Ал несие тек маңызды әрі кейінге қалдыруға болмайтын жағдайда ғана тиімді. Ең бастысы – қаржылық тұрақтылықты сақтау.
