جاڭالىقتار
الاياقتاردىڭ نەگە WhatsApp-پەن قوڭىراۋ شالا باستاعانى بەلگىلى بولدى
![](https://qandastar.kz/wp-content/uploads/2024/05/IMG_5865-780x405.png)
كيبەرقىلمىسپەن جانە الاياقتارمەن كۇرەسەتىن جەكە مەمورگان قۇرىلۋى مۇمكىن.
ىشكى ىستەر مينيسترلىگى ەندى شەتەلدىك الاياقتاردىڭ تەلەفون ارقىلى قوڭىراۋى ەلگە وتپەيدى دەپ وتىر.
بۇل تۋرالى ىشكى ىستەر ءمينيسترى ەرجان سادەنوۆ دەپۋتاتتاردىڭ ساۋالىنا جاۋابىندا مالىمدەدى.
ول تىكەلەي پرەزيدەنتتىڭ تاپسىرماسىن ىسكە اسىرۋ اياسىندا ىشكى ىستەر مينيسترلىگى ينتەرنەت پەن تەلەفون الاياقتىقتارىنا قارسى كۇرەسكە باعىتتالعان ۇيىمداستىرۋشىلىق جانە پراكتيكالىق شارالار قابىلداپ جاتقاندارىن ءمالىم ەتتى.
«اعىمداعى جىلى ءىىم-ءنىڭ باستاماسىمەن, «قازاقتەلەكوم» اق-ىمەن بىرلەسىپ شەتەلدىك قىلمىسكەرلەر جاساعان تەلەفون الاياقتىعىنا قارسى ءىس-قيمىلدىڭ جاڭا تەحنيكالىق ءادىسى ەنگىزىلدى. بۇدان بىلاي IP جانە SIP تەلەفونياسىن پايدالاناتىن شەتەلدىك الاياقتار قازاقستان ازاماتتارىنىڭ قالالىق ابونەنتتىك نومىرلەرىنە قوڭىراۋ شالىپ, وزدەرىنىڭ قىلمىستىق ماقساتتارىن جۇزەگە اسىرا المايدى», – دەدى ەرجان ساپاربەك ۇلى.
ونىڭ تۇسىندىرۋىنشە, ەندى ارنايى جۇيە ولاردىڭ قوڭىراۋلارىن انىقتايدى جانە دەرەۋ بۇعاتتاۋدى جۇزەگە اسىرادى.
«بيىلعى جىلدىڭ باسىنان 2 ميلليوننان استام وسىنداي قوڭىراۋلار بۇعاتتالدى. بۇل تەلەفون الاياقتىعى دەڭگەيىن تومەندەتىپ قانا قويماي, ولاردى تولىعىمەن توقتاتۋعا مۇمكىندىك بەردى. ەگەر وتكەن جىلى الاياقتاردىڭ ارەكەتتەرىنەن 900-دەن استام ازامات زارداپ شەگىپ, جالپى سوماسى 1,9 ميلليارد تەڭگەسىنەن ايرىلسا, اعىمداعى كەزەڭدە, جۇيە ەنگىزىلگەن ساتتەن باستاپ, ولار ەلىمىزدىڭ بىردە-ءبىر تۇرعىنىن الداي المادى», – دەدى ىشكى ىستەر ءمينيسترى.
ول ينتەرنەت الاياقتىققا قارسى كۇرەس شارالارى دا كۇشەيتىلگەنىن جەتكىزدى. تسيفرلىق دامۋ مينيسترلىگىمەن بىرلەسىپ ەنگىزىلگەن ارنايى جۇيە شەتەلدىك الاياقتاردىڭ «اۋىستىرىلاتىن ۇيالى تەلەفون نومىرلەرىن» بۇعاتتاۋدى جالعاستىرۋدا. ويتكەنى الاياقتار بانكتەردىڭ قىسقا نومىرلەرىنەن قوڭىراۋ شالۋدى ۇيرەندى.
قازىرگە دەيىن ينتەرنەت ارقىلى جاسالعان 45 ميلليوننان استام الاياقتىق قوڭىراۋعا توسقاۋىل قويىلعان.
الايدا ءىىم باسشىسىنىڭ مالىمەتىنشە, وسىدان كەيىن الاياقتار قازاقستاندىقتارعا كوبىنەسە, مەسسەندجەرلەر ارقىلى تەلەفون سوعا باستاعان. سونىڭ ىشىندە ۆيدەوقوڭىراۋ شالۋ جيىلەگەن.
«قوڭىراۋلارعا بۇعات قويىلۋىنا بايلانىستى قىلمىسكەرلەر WhatsApp جانە Telegram ءموبيلدى قوسىمشالارىنىڭ مۇمكىندىكتەرىن پايدالانا باستادى. سولاردىڭ كومەگىمەن ولار سەنگىش ازاماتتارعا حابارلاسادى. قىلمىسكەرلەردىڭ شەتەلدە بولعانىنا قاراماستان, ءىىم ولارعا قاتىستى ءتيىستى جۇمىس جۇرگىزۋدە. حالىقارالىق ىنتىماقتاستىق نىعايىپ كەلەدى. بۇعان دەيىن ۋكراينانىڭ قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىمەن بىرلەسىپ, سول ەلدىڭ اۋماعىندا قازاقستان ازاماتتارىنا قاتىستى باعىتتالعان ءىرى الاياقتىق سall-ورتالىعىن جويۋ تۋرالى حابارلاعان بولاتىنبىز. وسى فاكتى بويىنشا حالىقارالىق تەرگەۋشىلەردىڭ جەدەل توبى قىلمىستىق ىستەردى تەرگەۋدى جالعاستىرۋدا», – دەدى ىشكى ىستەر ءمينيسترى ەرجان سادەنوۆ.
بۇعان دەيىن قازاقستاننىڭ, ۋكراينانىڭ جانە چەحيانىڭ پوليتسياسى كۇش بىرىكتىرىپ, ينتەرنەت-الاياقتاردىڭ 2 ترانسۇلتتىق قىلمىستىق توبىن جويدى. دەپارتامەنت باستىعى – ءىىم رەسمي وكىلى شىڭعىس الەكەشەۆتىڭ دەرەگىنشە, وسى ماقساتتا قازاقستاندىق قۇقىق قورعاۋشىلار ۋكراينا مەن چەحياعا قىزمەتتىك ىسساپارمەن اتتانعان.
الاياقتاردى قۇرىقتاۋدىڭ حالىقارالىق وپەراتسياسىن قازاقستاندىق پوليتسەيلەر ۋكراينانىڭ ۇلتتىق پوليتسياسىمەن جانە چەحيا پوليتسياسىمەن بىرگە جۇزەگە اسىردى.
ناتيجەسىندە, ۋكراينانىڭ زاپوروجە قالاسىندا الاياقتاردىڭ بىرنەشە سall-ورتالىعى جويىلدى. قاسكۇنەمدەر وزدەرىن بانكتەر مەن قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ قىزمەتكەرلەرى رەتىندە تانىستىرىپ, قازاقستاندىقتارعا قوڭىراۋ شالىپ, ولاردى قورقىتىپ-ۇركىتىپ, شوتتارىنىڭ دەرەكتەرىنە قول جەتكىزىپ وتىرعان.
ءبىرىنشى بايلانىس ورتالىعىندا 9 ادام ۇستالدى. 17 كومپيۋتەر, 62 ءموبيلدى قۇرىلعى, سونداي-اق 35 گرامم «مەتادون» تاركىلەندى.
ودەسسا قالاسىندا بىردەن 3 الاياقتىق call-ورتالىق تابىلىپ, قۇرتىلدى. ينتەرنەت-الاياقتار قازاقستان ازاماتتارىن ومىردە جوق ينۆەستيتسيالىق كومپانيالارعا قارجى سالىپ, مول پايدا تابۋمەن قىزىقتىرعان. ودەسسادا 23 ادام ۇستالدى. 9 كۇدىكتى ۋاقىتشا ۇستاۋ يزولياتورىنا قامالدى. 8 اۆتوكولىك, 58 نوۋتبۋك, 52 سمارتفون, 100-دەن استام sim-كارتا, سونداي-اق 200 مىڭ دوللاردان استام كريپتوۆاليۋتا تاركىلەندى.
ءىىم باسشىسى ءدال وسىنداي جاڭا حالىقارالىق وپەراتسيالار ىسكە اسىرىلىپ جاتقانىن ءمالىم ەتتى.
«وسىعان ۇقساس حالىقارالىق جەدەل-تەرگەۋ ءىس-شارالارى قازىرگى ۋاقىتتا دا جۇرگىزىلۋدە, ولاردىڭ ناتيجەلەرى ىسكە اسىرىلعاننان كەيىن جۇرتشىلىققا جەتكىزىلەتىن بولادى. بۇل رەتتە حالىقتىڭ قۇقىقتىق ساۋاتتىلىعىن ارتتىرۋعا جانە الدىن الۋعا ەرەكشە نازار اۋدارىلادى. تەك سوڭعى 3 جىلدا 51 مىڭنان استام ءتۇرلى قۇقىققا قارسى ينتەرنەت رەسۋرستار انىقتالدى جانە بۇعاتتالدى. ونىڭ ىشىندە الاياقتىق سايتتار جانە قارجى پيراميدالارى بار. وسى كەزەڭدە حالىق اراسىندا جۇرگىزىلەتىن پروفيلاكتيكالىق جانە ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارى اياسىندا 1,1 ميلليوننان استام ەسكەرتۋ ماتەريالدارى ورنالاستىرىلدى», – دەدى ەرجان سادەنوۆ.
مينيستر وسى ىستە «لوم»-داردىڭ (قوعامدىق پىكىر ليدەرلەرىنىڭ) قىزمەتىنە جۇگىنگەندەرىن جەتكىزدى. تانىمال بلوگەرلەردى, اكتەرلەر مەن سپورتشىلاردى تارتا وتىرىپ, الاياقتاردىڭ ارەكەتتەرىن ەگجەي-تەگجەيلى سيپاتتايتىن 320-دان استام ءتۇرلى بەينەروليكتەر جاساپتى.
الاياقتار قانجىعاسىندا كەتكەن قارجى كوبىنە قايتپايدى. ءىىم دەرەگىنشە, 3 جىل ىشىندە قابىلدانعان شارالار بويىنشا ازاماتتارعا تەك 1,9 ميلليارد تەڭگەگە جۋىق كەلتىرىلگەن زالالدى وتەۋ مۇمكىن بولعان.
ەلدەن شىعارۋ ساتىسىندا تۇرعان 300 ميلليون تەڭگەدەن استام قاراجات بۇعاتتالدى.
دەگەنمەن, قازاقستاندا دا الاياقتار جەتەرلىك, ولار ەل ىشىنەن قوڭىراۋ شالىپ, حالىقتى مۇزعا وتىرعىزۋىن جالعاستىردى.
بيىل بۇل سالادا ستراتەگيالىق جانە جۇيەلى ءتاسىلدى قالىپتاستىرۋ ءۇشىن قازاقستان ەۋروپامەن ىنتىماقتاستىق قۇرۋدا. ىشكى ىستەر مينيسترلىگى ۋاكىلەتتى مەمورگاندارمەن جانە ەقىۇ-نىڭ استاناداعى باعدارلامالار وفيسىمەن بىرلەسىپ, كيبەرقىلمىسقا قارسى كۇرەستىڭ كەشەندى جوسپارىن ازىرلەۋدى باستادى.
سونىڭ اياسىندا ازاماتتاردى قورعاۋعا جانە تەلەفون مەن ينتەرنەت الاياقتىقتىڭ جاسالۋىنا ىقپال ەتەتىن سەبەپتەردى جويۋعا باعىتتالعان بىرقاتار ناقتى ۇسىنىستار قارالىپ, قولداۋ تاپقان.
ىشكى ىستەر ءمينيسترى وسى كۇرەستى كۇشەيتۋ ماقساتىندا قازاقستاندا الدا جەكە مەملەكەتتىك ورگان قۇرىلۋى مۇمكىن ەكەنىن جاريا ەتتى. پرەزيدەنتتىڭ ءتيىستى تاپسىرماسى دا بار كورىنەدى.
«قازىرگى ۋاقىتتا كيبەرقىلمىسقا قارسى كۇرەستىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ ءۇشىن مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا ىشكى ىستەر مينيسترلىگىندە دەربەس دەپارتامەنت قۇرۋ تۋرالى ماسەلە پىسىقتالۋدا», – دەدى ءىىم باسشىسى ەرجان سادەنوۆ.