2026 жылдың қаңтар айында Президент Қасым-Жомарт Тоқаев «2026 жылды Цифрландыру және жасанды интеллект жылы деп жариялау» туралы Жарлыққа қол қойды. Бұл шешім елде соңғы жылдары қолға алынған технологиялық реформалардың жалғасы болып отыр. Өткен 2025 жыл Қазақстанда цифрландыру мен жасанды интеллектіні дамытуға бағытталған маңызды институционалдық қадамдарымен есте қалды.
IT саласының дамуы:
Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігінің деректеріне сәйкес, елімізде 200 мыңнан астам адам IT саласында жұмыс істейді, олардың шамамен 20 мыңы – жасанды интеллект мамандары. Алдағы бес жылда 1 миллион азаматқа заманауи цифрлық дағдыларды үйрету жоспарланып отыр. Ел спутниктік интернетке қол жеткізуді қамтамасыз ету үшін Amazon Kuiper жобасы бойынша келісім жасап, Starlink пен OneWeb желілерін іске қосты. Сонымен қатар, Generation Nation бағдарламасы арқылы мектеп оқушылары мен студенттерді жасанды интеллект, робототехника және бағдарламалау салаларына үйрету басталды.
Astana Hub және IT экспорты:
Соңғы жеті жылда Astana Hub технопаркінде резиденттер саны 1875-ке жетіп, жиынтық табысы 4,3 млрд доллардан асты. Биылғы IT қызметтер экспорты 1,5 млрд доллардан асты.
Суперкомпьютер Alem.Cloud:
2025 жылы іске қосылған Alem.Cloud ұлттық суперкомпьютерлік кластері университеттерге, ғылыми орталықтарға және жасанды интеллектімен жұмыс істейтін компанияларға қолжетімді. Жүйе әлемдегі ең қуатты суперкомпьютерлер рейтингінде 86-орынға шықты және есептеу жылдамдығы өте жоғары: 8 млрд адамның бір мезетте жүргізген есептерін төрт күннің орнына бір секундта шығара алады.
Жасанды интеллект және цифрлық құқықтар:
Президент «Жасанды интеллект туралы» заңға қол қойып, цифрлық технологияларды қауіпсіз әрі жауапты дамытуға бағытталған ережелерді бекітті. Бұл заң әлеуметтік рейтинг жүргізетін немесе азаматтардың келісімінсіз эмоцияларды анықтайтын жүйелерді қолдануға тыйым салады.
Сондай-ақ, 9 қаңтарда қол қойылған Цифрлық кодекс азаматтардың цифрлық құқықтарын заңнамалық тұрғыда бекітті. Азаматтарға дербес деректерді жою, өңдеуді шектеу немесе жасыру құқығы берілді. Биометриялық сәйкестендіру тек заңда көзделген жағдайда қолданылатын болды. Алгоритмдік және автоматтандырылған шешімдерді уәкілетті мамандардың қатысуымен қайта қарау құқығы енгізілді. Кодекс смарт-контрактілерді, цифрлық кондоминиумдарды және цифрлық деректерді қауіпсіз айналымға енгізуді құқықтық тұрғыда реттейді.
Алатау қаласы – қарқынды дамитын цифрлық аймақ:
Алматы маңында 98 мың гектар аумақта толық цифрланған «Smart City» қаласы бой көтермек. Жоба жеке инвестициялар есебінен жүзеге асырылып, биыл әуе такси жүйесі енгізіледі. Айрықша құқықтық режим арқылы инвесторларға салық жеңілдіктері, инфрақұрылымға қолжетімділік және бюрократиялық кедергілерді азайту ұсынылады.
Жаңару күні мен жаңа Конституция:
Биылғы Жаңару күні жаңа Конституция қабылданып, цифрланған ортадағы азаматтардың құқық кепілдіктері бекітілді. Философия, саясаттану және дінтану институтының басшысы Айгүл Сәдуақасова атап өткендей, жаңа Конституция жас буынға жеке шекара, ақпаратқа қолжетімділік, жеке өмірге қол сұқпау және салауатты өмір салтын қалыптастыратын құқықтық базаны қамтамасыз етеді.
Мәлімет көзі: kaz.inform.kz
